به گزارش خبرنگار روابط عمومی پژوهشکده غدد درون‌ریز و متابولیسم، کنفرانس هفتگی پژوهشکده غدد درون‌ریز و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی ایران روز یکشنبه ۲۲ شهریور ۱۴۰۵ با حضور اعضای هیأت علمی و دانشجویان برگزار شد. در این نشست علمی، دکتر نغمه حبیبی، دانشجوی فوق‌تخصص غدد درون‌ریز و متابولیسم، به بررسی موضوع «پرمویی» و ابعاد مختلف بالینی، تشخیصی و درمانی آن پرداخت.

دکتر حبیبی با بیان اینکه پرمویی یک بیماری مستقل نیست، بلکه تظاهر بالینی وابسته به آندروژن است، اظهار کرد: پرمویی به رشد بیش از حد موهای ترمینال در زنان با الگوی مردانه گفته می‌شود و معمولاً نواحی مانند صورت، قفسه سینه، شکم و پشت را درگیر می‌کند.

وی افزود: ایجاد پرمویی می‌تواند ناشی از افزایش تولید یا اثر آندروژن‌ها، استعداد ژنتیکی و حساسیت فولیکول مو به آندروژن‌ها و همچنین عوامل محیطی و متابولیک باشد.

این دانشجوی فوق‌تخصص غدد با اشاره به اهمیت پرمویی فراتر از مسائل زیبایی، گفت: این عارضه می‌تواند موجب کاهش اعتمادبه‌نفس، اختلال در تصویر ذهنی از بدن، انگ اجتماعی، اضطراب و افسردگی شده و کیفیت زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهد.

پرمویی می‌تواند نخستین نشانه یک بیماری زمینه‌ای باشد

دکتر حبیبی با تأکید بر ضرورت ارزیابی دقیق بیماران مبتلا به پرمویی اظهار کرد: پرمویی ممکن است نخستین تظاهر یک اختلال زمینه‌ای باشد که در میان علل آن، سندرم تخمدان پلی‌کیستیک شایع‌ترین علت محسوب می‌شود. اختلالات آدرنال، مصرف برخی داروها و تومورهای ترشح‌کننده آندروژن تخمدانی یا آدرنال نیز از دیگر علل مهم هستند.

وی ادامه داد: اگرچه تومورهای ترشح‌کننده آندروژن شیوع پایینی دارند، اما در صورت بروز پرمویی با شروع دیررس، پیشرفت سریع، هایپرآندروژنیسم شدید یا علائم ویرلیزاسیون باید این موارد به‌طور جدی بررسی شوند.

این متخصص با اشاره به اهمیت ارزیابی شدت پرمویی گفت: شدت پرمویی معمولاً با استفاده از امتیاز اصلاح‌شده فریمن ـ گالوی (modified Ferriman–Gallwey) ارزیابی می‌شود، اما شدت و الگوی رشد مو به تنهایی نمی‌تواند علت افزایش آندروژن را مشخص کند و بررسی شرح حال، معاینه و ارزیابی‌های آزمایشگاهی ضروری است.

سندرم تخمدان پلی‌کیستیک؛ شایع‌ترین علت پرمویی

دکتر حبیبی با بیان اینکه سندرم تخمدان پلی‌کیستیک از مهم‌ترین علل پرمویی است، افزود: این بیماری با هایپرآندروژنیسم تخمدانی همراه است و مقاومت به انسولین، هایپرانسولینمی و چاقی می‌توانند این وضعیت را تشدید کنند.

وی توضیح داد: بر اساس معیارهای روتردام، تشخیص سندرم تخمدان پلی‌کیستیک پس از سایر علل، بر اساس وجود دو مورد از سه معیار الیگو یا آنوولاسیون، هایپرآندروژنیسم بالینی یا بیوشیمیایی و نمای پلی‌کیستیک تخمدان در سونوگرافی انجام می‌شود.

این دانشجوی فوق‌تخصص غدد تأکید کرد: با توجه به ارتباط سندرم تخمدان پلی‌کیستیک با سندرم متابولیک، فشار خون بالا، اختلالات چربی خون و دیابت نوع ۲، ارزیابی خطرات متابولیک و پیگیری بیماران اهمیت ویژه‌ای دارد.

ضرورت بررسی علل کمتر شایع

وی با اشاره به سایر علل پرمویی گفت: هایپرپلازی مادرزادی غیرکلاسیک آدرنال، سندرم‌های مقاومت شدید به انسولین، تومورهای ترشح‌کننده آندروژن و برخی اختلالات اندوکرین می‌توانند در ایجاد پرمویی نقش داشته باشند.

دکتر حبیبی افزود: در هایپرپلازی مادرزادی غیرکلاسیک آدرنال، شایع‌ترین علت کمبود نسبی ۲۱-هیدروکسیلاز است و برای غربالگری، اندازه‌گیری 17-hydroxyprogesterone در اوایل صبح و در فاز فولیکولار مورد استفاده قرار می‌گیرد و در موارد مشکوک، تست تحریک با ACTH می‌تواند به تشخیص کمک کند.

وی همچنین درباره تومورهای ترشح‌کننده آندروژن اظهار کرد: این تومورها نادر هستند، اما به دلیل اهمیت بالینی باید در بیماران دارای پرمویی شدید، شروع دیررس، پیشرفت سریع یا ویرلیزاسیون شوند. این تومورها ممکن است منشأ تخمدانی یا آدرنال داشته باشند.

درمان پرمویی نیازمند رویکردی فردمحور است

دکتر حبیبی با بیان اینکه هدف از درمان، شناسایی و درمان علت زمینه‌ای، کنترل خطرات متابولیک و بهبود مشکلات ظاهری و باروری است، گفت: درمان پرمویی باید بر اساس علت بیماری و شرایط و ترجیح بیمار انتخاب شود.

وی افزود: داروهای ضدآندروژن از جمله اسپیرونولاکتون، فلوتامید و فیناستراید با مکانیسم‌های متفاوت می‌توانند در کاهش رشد مو مؤثر باشند، اما داروهای ضدبارداری خوراکی ترکیبی همچنان از درمان‌های اولیه، به‌ویژه در بیماران مبتلا به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک، محسوب می‌شوند.

این دانشجوی فوق‌تخصص غدد خاطرنشان کرد: درمان پرمویی یک درمان کوتاه‌مدت نیست و معمولاً برای مشاهده بهبود قابل توجه به حداقل شش ماه زمان نیاز دارد. در موارد شدید نیز ممکن است ترکیب درمان‌های دارویی مورد نیاز باشد.

وی با اشاره به نقش متفورمین در بیماران مبتلا به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک گفت: متفورمین درمان اصلی برای کاهش مستقیم رشد مو محسوب نمی‌شود، اما در بیمارانی که همزمان چاقی، مقاومت به انسولین یا اختلال قند خون دارند، می‌تواند با بهبود مقاومت به انسولین و کاهش هایپرانسولینمی، در کنترل اختلالات متابولیک و هایپرآندروژنیسم نقش داشته باشد.

روش‌های حذف مو؛ درمان مکمل

دکتر حبیبی در ادامه به روش‌های فیزیکی حذف مو اشاره کرد و گفت: روش‌هایی مانند اصلاح، اپیلاسیون و کندن مو اثر دائمی بر فولیکول ندارند و عمدتاً برای کنترل موقت موهای زائد استفاده می‌شوند.

وی افزود: الکترولیز می‌تواند با تخریب فولیکول‌های مو موجب کاهش دائمی مو شود و لیزر و IPL نیز با استفاده از فوتوترمولیز انتخابی، فولیکول‌های حاوی ملانین را هدف قرار می‌دهند.

این متخصص با تأکید بر اینکه در بیماران مبتلا به هایپرآندروژنیسم احتمال رشد مجدد مو حتی پس از روش‌های حذف مو وجود دارد، اظهار کرد: ترکیب روش‌های حذف مو با درمان دارویی و مهار اثر آندروژن‌ها می‌تواند به کاهش احتمال عود و بهبود نتایج درمان کمک کند.

دکتر حبیبی در پایان تأکید کرد: پرمویی یک عارضه مزمن است که درمان آن با هدف کنترل علائم، شناسایی علت زمینه‌ای و بهبود کیفیت زندگی انجام می‌شود و ارزیابی دقیق علت پرمویی، به‌ویژه در موارد با شروع سریع یا علائم ویرلیزاسیون، اهمیت اساسی دارد.