به گزارش خبرنگار روابط عمومی پژوهشکده غدد درون‌ریز و متابولیسم، جلسه ژورنال کلاب پژوهشکده غدد درون‌ریز و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی ایران روز یکشنبه ۳۱ خرداد ۱۴۰۵، با حضور جمعی از اساتید و دانشجویان برگزار شد؛ در این نشست علمی، دکتر زهرا نوری، متخصص داخلی و دستیار فوق‌تخصص غدد، مقاله‌ای از مجله معتبر پزشکی نیو انگلند (NEJM) را ارائه و بررسی کرد.

دکتر زهرا نوری گفت: این مقاله به نتایج مطالعه بین‌المللی FINE-ONE می‌پردازد که یک کارآزمایی بالینی دوسوکور و تصادفی‌شده با مشارکت ۲۴۲ بیمار مبتلا به دیابت نوع یک و بیماری مزمن کلیه در مراکز درمانی سراسر جهان بوده است.

وی با بیان اینکه شرکت‌کنندگان در این مطالعه دارای کاهش عملکرد کلیه (نرخ فیلتراسیون گلومرولی بین ۲۵ تا ۹۰ میلی‌لیتر در دقیقه) و دفع بالای پروتئین در ادرار (نسبت آلبومین به کراتینین ۲۰۰ تا کمتر از ۵۰۰۰) بودند، افزود: هدف اصلی این مطالعه بررسی تأثیر داروی فینرنون در مقایسه با دارونما (پلاسبو) بر کاهش نسبت آلبومین به کراتینین ادرار طی ۶ ماه بود. همه بیماران همچنین درمان استاندارد شامل مهارکننده‌های آنزیم مبدل آنژیوتانسین یا مسدودکننده‌های گیرنده آنژیوتانسین را دریافت می‌کردند.

این متخصص داخلی اظهار کرد: پس از ۶ ماه پیگیری، نسبت آلبومین به کراتینین ادرار در گروه دریافت‌کننده فینرنون به میزان ۳۴ درصد کاهش یافت، در حالی که این کاهش در گروه دارونما تنها ۱۲ درصد بود. این تفاوت معادل ۲۵ درصد کاهش بیشتر در گروه فینرنون نسبت به دارونما محسوب می‌شود که از نظر آماری بسیار معنادار بود (P<0.001).

نوری ادامه داد: نتایج این مطالعه نشان داد که اثرات مفید فینرنون در زیرگروه‌های مختلف بیماران، از جمله کسانی که شدیدترین کاهش عملکرد کلیه یا بالاترین میزان دفع پروتئین ادراری را داشتند، به طور یکسان مشاهده شد. این یافته از آن جهت حائز اهمیت است که این بیماران در معرض بالاترین خطر پیشرفت بیماری کلیوی و حوادث قلبی‑عروقی قرار دارند.

فینرنون در کاهش فشار خون و تأثیر بر عملکرد کلیه

وی گفت: یکی از نکات قابل توجه این مطالعه، کاهش خفیف فشار خون سیستولیک و دیاستولیک در گروه فینرنون بود که نشان می‌دهد اثر کاهش دفع پروتئین ادرار احتمالاً بیشتر ناشی از تأثیرات مستقیم داخل کلیوی این دارو است تا تغییرات فشار خون سیستمیک.

دستیار فوق‌تخصص غدد با بیان اینکه فینرنون باعث کاهش موقت و خفیف نرخ فیلتراسیون گلومرولی (eGFR) در ماه اول شد، افزود: این کاهش در دوره پیگیری (۳۰ روز پس از قطع دارو) تا حد زیادی به سطح پایه بازگشت که نشان‌دهنده ماهیت همودینامیک این تغییرات است. با این حال، تأکید کرد که برای نتیجه‌گیری قطعی درباره تأثیر دارو بر عملکرد طولانی‌مدت کلیه، به مطالعات بزرگ‌تر و طولانی‌تری نیاز است.

وی در مورد عوارض جانبی نیز توضیح داد: شایع‌ترین عارضه جانبی گزارش‌شده، افزایش سطح پتاسیم خون (هیپرکالمی) بود که در ۱۰.۱ درصد از بیماران گروه فینرنون و ۳.۳ درصد از گروه دارونما رخ داد. دو بیمار (۱.۷ درصد) به دلیل هیپرکالمی مصرف دارو را قطع کردند. عوارض جدی مانند افت فشار خون یا آسیب حاد کلیوی در هر دو گروه نادر بود و هیچ مورد مرگ‌ومیری ناشی از دارو در گروه فینرنون مشاهده نشد.

دکتر نوری در پایان تأکید کرد: این مطالعه گامی مهم در مسیر درمان بیماری کلیوی در بیماران مبتلا به دیابت نوع یک محسوب می‌شود؛ بیماری که تاکنون گزینه‌های درمانی جدید و مؤثری برای آن تأیید نشده بود. با وجود محدودیت‌هایی مانند دوره کوتاه‌مدت مطالعه (۶ ماه) و استفاده از نشانگر زیستی به جای پیامدهای نهایی کلیوی، نتایج این پژوهش چشم‌انداز امیدوارکننده‌ای را پیش روی این بیماران قرار می‌دهد. با این حال، انتخاب نهایی دارو باید با توجه به شرایط هر بیمار، به ویژه از نظر سطح پتاسیم خون و عملکرد کلیه، و با نظر پزشک معالج انجام شود.

مشخصات اصلی مقاله:

Heerspink, Hiddo JL, Andreas L. Birkenfeld, David ZI Cherney, Helen M. Colhoun, Per-Henrik Groop, Linong Ji, Niels Jongs et al. "Finerenone in type 1 diabetes and chronic kidney disease." New England Journal of Medicine 394, no. 10 (2026): 947-957.